Yasaların kabulu veya çok önemli meselelerde halkın iradesini belirlemek amacıyla yapılan oylamadır. Halkın iradesinin idareye doğrudan doğruya yansımasıdır. Genelde
plebisit kelimesiyle beraber anılır. Türk hukuk sistemine 1961 Anayasası ile girmiştir. Hazırlanmakta olan bir kanunun kabulüne veya bir kanun teklifine halkın katılması iki şekilde olur: Yetkili makamın bir kanun tasarısı veya teklifinin esaslı kısımları hakkında halk oyuna başvurması veya yasama organının hazırladığı kanun hakkında halk oyuna başvurması. Anayasaların, yeni hazırlanmalarından sonra veya önemli değişikliklerde referandumla halkın oyuna başvurulur. Türkiye'de, Fransa'da ve İsviçre'de yeni anayasaların kabulü bu şekilde olmuştur. Buna Anayasa Referandumu denir. Kanunların halkın referandumuna sunulması usulü ABD ve İsviçre'de temel bir prensip olarak kabul edilmiştir. Halkoylaması uygulamasına ilişkin usul ve esaslar, 3376 sayılı yasa ile düzenleniyor. Türkiye'de bugüne kadar 4 kez halkoylamasına gidildi:
1 - 1961 Anayasası referandumu: 27 Mayıs 1960 Müdahalesi'nden sonra oluşturulan Kurucu Meclis tarafından hazırlanan Anayasa için Cumhuriyet tarihinde ilk kez referandum yapıldı. 9 Temmuz 1961'de gerçekleştirilen halkoylaması ile 1961 Anayasası, % 38.3 hayır oyuna karşılık, % 61.7 evet oyuyla kabul edildi.
2 - 1982 Anayasası referandumu: 7 Kasım 1982'de yapılan halkoylamasında % 91.37 kabul oyu ile anayasa kabul edildi.
3 - 1987 Siyasal yasaklar referandumu: Türkiye'de 3. halkoylaması, 1982 Anayasası'nın Geçici 4. maddesi ile getirilen 10 ve 5 yıllık siyasal yasakların kalkıp kalkmaması konusunda düzenlendi ve geçici madde yürürlükten kaldırıldı.
4 - 1988 Yerel seçimler referandumu: Yerel seçimlerin 1 yıl erkene alınıp alınmaması konusunda düzenlenen bu halkoylaması, 25 Eylül 1988'de gerçekleştirildi. Seçmenlerin % 65'i hayır , % 35'i evet oyu kullandı. Yerel seçimlerin erkene alınması için Anayasa'nın 127. maddesindeki değişiklik kabul edilmedi ve 13 Kasım 1988 olarak öngörülen erken yerel seçimler yapılmadı.
