aşırı yaşam durumlarından ölümün kıyısından dönme ağır hastalık vs. gibi durumlardan sonra yaşam tarzında gerçekleşen köklü değişiklik.

Kişinin uyanışı ile sıradan tarzdan çıkararak ontolojik tarza girmesini sağlamak için genellikle yaşamsal veya geri dönüşü olmayan deneyimler gerekir.

Dostoyevski'nin hayatını değiştiren olay neydi biliyor musunuz?
Kendi idam sahnesi...
Çar'ın baskı döneminde, arkadaşlarıyla bir sohbet grubu kurmuştu. Yakalandı. 28 yaşında idam isteğiyle yargılandı.
Mahkemenin sonucunu beklediği gece hücresinden alındı. Ölüm kararı yüzüne karşı okundu. Papaz günah çıkarttırdı. Gözleri kapalı olarak bir direğe bağlanıp, müfreze karşısına geçirildi.
"Ateş" emrini beklerken gerçek karar bildirildi kendisine...
Aslında mahkeme 8 yıl hapis vermiş, Çar bunu 4 yıla indirmişti; ama ona ders olsun diye böyle bir gösteri planlanmıştı.
Böylece "ölüm"le tanıştı; oysa bu sefil oyunda asıl keşfettiği şey, "yaşam"dı.
Stefan Zweig'a göre 4 yıl sonra yaralı parmaklarından zincirleri çıkardıkları zaman sağlığı bozulmuş, şöhreti uçup gitmişti, ama kırık dökük bedeninden her zamankinden daha parlak fışkıran tek bir şey vardı:
Yaşama sevinci...
Durumu en iyi anlatan cümle Nietzsche'nindir:
"Hayatı kaybetmenin kıyısına yaklaşanlar, onu daha iyi tanırlar....

beklememek gerekir, şu an birşeyleri değiştirmek için harekete geçmek gerekir *

Filozof William James dünyada 2 tür insan olduğunu yazmıştı.
Bir kere doğanlar ve ikinci kez doğanlar.
Bir kere doğanlar, oldukları sandıkları kişinin bildikleri, alıştıkları alanından ayrılmaz ve kendilerinden beklenildiğini sandıkları davranış tarzından sapmazlar. Kader onları Dante'nin meşhur karanlık ormanının kenarına kadar iterse -doğru yolun kaybolduğu yer- geri dönerler. Hayatın daha karanlık derslerinden yeni bir şeyler öğrenmek istemezler. Daha güvenli görünenlere ve aileleriyle toplumun kabul edeceği şeylere sadık kalmayı tercih ederler. Zaten bildikleri ama o kadar da istemedikleri şeylere bağlı kalırlar.
Bir kere doğan insanlar hayatlarını yaşayabilir ama ormanın ötesinde ne olduğunu yada bir ormanın olup olmadığını bile hiç bilemezler.

insan hayatının çeşitli zamanlarında başına gelir. ve genelde tecrübe diye nitelendirilir.

İnsanoğlu içindeki istemlerin, yarattığı karmaşaların esiridir; bunların acısını çeker. Özgürlük kavramının önceki çağlara nazaran gelişmiş bir yapıya ulaşmasıyla sorunların dibine inilmeye başlanan günümüzde, insan kendini çözme yolunda aşama kaydetmekte, içindeki katili daha iyi tahlil etmektedir.
Bir cinayetin varlığı kesindir fakat ölen nedir?
Uyan âdemoğlu; kendi kendini öldürmektesin…